බැරැක් ඔබාමා නැවතත් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමට 2028 වසරේදී අවස්ථාවක් ලැබුණහොත් ඇමරිකානු ජනතාව ඔහුට ඡන්දය ලබාදෙන්නේද? මේ වන විට ජාත්‍යන්තර දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ අවධානයට ලක්ව ඇති ප්‍රශ්නයක් බවට එය පත්ව තිබේ.
විශේෂයෙන්ම ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තුන්වැනි ජනාධිපති ධුර කාලයක් ලබාගැනීම පිළිබඳ අවස්ථා කිහිපයකදී අදහස් පළ කර තිබීමත් සමඟ, බැරැක් ඔබාමාට ද නැවත තරග කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබුණහොත් සිදුවිය හැකි දේ පිළිබඳ විවිධ මත විමසුම් සහ සාකච්ඡා ඇතිවී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙය සැබෑ ජනාධිපතිවරණ තරගයක් හෝ ඔබාමා විසින් ප්‍රකාශයට පත්කළ නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමේ සැලැස්මක් නොවන බව මුලින්ම පැහැදිලි කරගත යුතුය.
ඇමරිකානු ජනතාවගේ මතය කුමක්ද?
2026 ජනවාරි මාසයේදී Research Co. ආයතනය විසින් ඇමරිකානු වැඩිහිටියන් 1,002 දෙනෙකු සම්බන්ධ කරගනිමින් සිදුකළ ජාතික මත විමසුමකදී, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කර හිටපු ජනාධිපතිවරුන්ට තුන්වැනි වරටත් තරග කිරීමට අවස්ථාව ලබාදුන් බව උපකල්පනය කරමින් ප්‍රශ්නයක් ඉදිරිපත් කර තිබිණි.
එහිදී ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ අපේක්ෂකයා ලෙස බැරැක් ඔබාමාත්, රිපබ්ලිකන් පක්ෂ අපේක්ෂකයා ලෙස ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ත් ඉදිරිපත් වූයේ නම් තමන් ඡන්දය ලබාදෙන්නේ කාටදැයි ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් විමසා තිබේ.
එම මත විමසුමේ ප්‍රතිඵල අනුව,
- බැරැක් ඔබාමා – 44%
- ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් – 33%
ලෙස සහාය පළවී තිබේ.
මෙම සමීක්ෂණය 2026 ජනවාරි 13 සිට 15 දක්වා සිදුකර ඇති අතර, එහි සඳහන් දෝෂ සීමාව ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 3.1කි.
එමෙන්ම, ජනාධිපතිවරයෙකුට තුන්වැනි වරටත් තේරී පත්වීමට ඉඩ සැලසෙන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයකට සහාය දක්වා ඇත්තේ ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 34%ක් පමණක් බවත්, 59%ක් ඊට විරෝධය පළකර ඇති බවත් එම සමීක්ෂණය පෙන්වා දෙයි.
මෙම සංඛ්‍යාලේඛන මගින් පෙන්වන්නේ නීතිමය සීමා වෙනස් කළහොත් ඇතිවිය හැකි උපකල්පිත තරගයක් පිළිබඳ ජනමතයයි. එය 2028 මැතිවරණයේ සැබෑ ප්‍රතිඵලයක් හෝ ජයග්‍රහණයක් පිළිබඳ පුරෝකථනයක් නොවේ.
ඇයි ඔබාමාට නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට නොහැකි?
බැරැක් ඔබාමා 2008 වසරේදී පළමු වරට ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත්වූ අතර, 2012 වසරේදී දෙවැනි වරටත් ජයග්‍රහණය කළේය. ඒ අනුව ඔහු 2009 සිට 2017 දක්වා ජනාධිපති ධුරය දැරීය.
ඇමරිකානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනය අනුව කිසිදු පුද්ගලයෙකුට ජනාධිපති ධුරයට දෙවරකට වඩා තේරී පත්වීමට අවසරයක් නොමැත.
මෙම සංශෝධනය 1947 වසරේදී කොංග්‍රසය විසින් ඉදිරිපත් කර 1951 පෙබරවාරි 27 වැනිදා ප්‍රාන්තවල අනුමැතියෙන් බලාත්මක කරන ලදී.
ඒ අනුව ඔබාමා දැනටමත් දෙවරක් ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත්ව ඇති බැවින්, පවතින ව්‍යවස්ථාව යටතේ 2028 ජනාධිපතිවරණයට නැවත ඉදිරිපත් වීමට ඔහුට නීතිමය හැකියාවක් නොමැත.
මෙම සීමාව ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට ද අදාළ වේ. ඔහු 2016 සහ 2024 වසරවලදී ජනාධිපති ධුරයට තේරී පත්වූ බැවින්, වත්මන් ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඔහුට ද 2028 වසරේදී තුන්වැනි වරට තරග කිරීමට අවසරයක් නොමැත.
මිෂෙල් ඔබාමාගේ ස්ථාවරය – “මම එයට එරෙහිව කටයුතු කරනවා”
මෙම කරුණ පිළිබඳව හිටපු ජනාධිපති ආර්යාව වන මිෂෙල් ඔබාමා ද 2026 ජනවාරි 21 වැනිදා නිකුත් වූ ‘Call Her Daddy’ පෝඩ්කාස්ට් වැඩසටහනට එක්වෙමින් අදහස් පළකර තිබිණි.
එහිදී වැඩසටහනේ නිවේදිකා ඇලෙක්ස් කූපර් ඇයගෙන් විමසා තිබුණේ, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නීතිය වෙනස් කර තුන්වැනි වරටත් තරග කිරීමට කටයුතු කළහොත්, බැරැක් ඔබාමා ද නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට කැමැත්තක් දක්වනු ඇත්ද යන්නයි.
ඊට පිළිතුරු දෙමින් මිෂෙල් ඔබාමා,
“එසේ නොවේවා යැයි මම ප්‍රාර්ථනා කරනවා. එවැනි දෙයකට එරෙහිව මම සක්‍රීයව කටයුතු කරනවා. ඒ වෙනුවෙන් මම නිවසේ සිටම විරුද්ධව කටයුතු කරනවා.”
යනුවෙන් ප්‍රකාශ කර තිබේ.
තවදුරටත් අදහස් දක්වමින් ඇය සඳහන් කර ඇත්තේ රටකට නව දැක්මක්, නව ශක්තියක් සහ නව පරපුරේ නායකයන් අවශ්‍ය බවයි.
“සෑම කෙනෙකුටම ජනාධිපති ධුර කාල දෙකක් ප්‍රමාණවත්” යන අදහස ද ඇය එහිදී අවධාරණය කර තිබේ.
එකම පුද්ගලයන් නැවත නැවතත් බලයට පත්වීම වෙනුවට තරුණ සහ නව අදහස් සහිත නායකයන්ට අවස්ථාව ලබාදීමේ වැදගත්කම ද ඇය එහිදී පෙන්වා දී ඇත.
බැරැක් ඔබාමාත් සිය ස්ථාවරය පැහැදිලි කරයි
2026 පෙබරවාරි 14 වැනිදා මාධ්‍යවේදී බ්‍රයන් ටයිලර් කොහෙන් සමඟ පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී බැරැක් ඔබාමා ද තම දේශපාලන අනාගතය පිළිබඳ අදහස් පළකර තිබිණි.
එහිදී නැවත දේශපාලන තනතුරකට ඉදිරිපත් වීම පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් ඔහු සඳහන් කර තිබුණේ තමන් දැනටමත් ජනාධිපති ධුර කාල සීමාවෙන් බැඳී සිටින බවයි.
“මම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විශ්වාස කරනවා. ඒ වගේම මගේ විවාහයත් විශ්වාස කරනවා. මට නැවතත් තරග කළ හැකි වුණත් මිෂෙල් මාව දික්කසාද කරාවි.”
යනුවෙන් ඔහු හාස්‍යජනක ස්වරයකින් ප්‍රකාශ කර තිබේ.
එම සාකච්ඡාවේදී නව නායකයන්ට අවස්ථාව ලබාදීමේ වැදගත්කම ද ඔහු අවධාරණය කර තිබිණි.
ට්‍රම්ප්ට තුන්වැනි ධුර කාලයකට අවස්ථාව ලබාදීමට ඉදිරිපත් වූ යෝජනාව
මෙම දේශපාලන සාකච්ඡාව තවදුරටත් උණුසුම් වීමට හේතුවක් වූයේ 2025 ජනවාරි මාසයේදී රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ටෙනසි ප්‍රාන්ත නියෝජිත ඇන්ඩි ඔගල්ස් විසින් ඇමරිකානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනය වෙනස් කිරීම සඳහා යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කිරීමයි.
H.J.Res.29 ලෙස හඳුන්වන එම යෝජනාව මගින් ජනාධිපතිවරයෙකුට උපරිම වශයෙන් තුන්වරක් තේරී පත්වීමට ඉඩ සැලසීමට යෝජනා කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, එහි විශේෂ කොන්දේසියක් ද ඇතුළත් කර තිබිණි.
එනම්, අඛණ්ඩව ජනාධිපති ධුර කාල දෙකක් ලබාගෙන ඇති පුද්ගලයෙකුට ඉන් අනතුරුව තවත් ධුර කාලයක් සඳහා තරග කිරීමට ඉඩ නොදීමයි.
මෙම වගන්තිය අනුව බැරැක් ඔබාමාට නැවත තරග කිරීමට අවස්ථාවක් නොලැබෙන අතර, අඛණ්ඩ නොවන ජනාධිපති ධුර කාල දෙකක් ලබාගෙන සිටින ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට තුන්වැනි වරටත් තරග කිරීමට ඉඩ සැලසිය හැකි වන ආකාරයෙන් යෝජනාව සකස් කර තිබේ.
ඒ අනුව, මෙම යෝජනාව සියලුම හිටපු ජනාධිපතිවරුන්ට සමාන ලෙස තුන්වැනි ධුර කාලයක් ලබාදෙන යෝජනාවක් නොවන බව සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
එම යෝජනාව 2025 ජනවාරි 23 වැනිදා ඇමරිකානු නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කර තිබූ අතර, අධිකරණ කටයුතු පිළිබඳ කමිටුවට යොමු කර තිබේ. 2026 නොවැම්බර් 3 වන විට ලබාගත හැකි කොංග්‍රස් වාර්තාවල එය ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ලෙස සම්මත වී ඇති බවක් හෝ බලාත්මක වී ඇති බවක් වාර්තා නොවේ.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම එතරම් පහසුද?
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයෙකුට හෝ කොංග්‍රසයට සාමාන්‍ය නීතියක් වෙනස් කරන ආකාරයෙන් පමණක් 22 වැනි සංශෝධනය ඉවත් කිරීමට නොහැකිය.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සඳහා ඇමරිකානු ව්‍යවස්ථාවේ පස්වැනි වගන්තිය (Article V) යටතේ විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටියක් අනුගමනය කළ යුතුය.
ඒ අනුව, කොංග්‍රසයේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සහ සෙනෙට් සභාව යන දෙකෙහිම තුනෙන් දෙකක අනුමැතිය ලබාගැනීම අවශ්‍ය වේ. ඉන් අනතුරුව ඇමරිකාවේ ප්‍රාන්ත 50න් හතරෙන් තුනක, එනම් ප්‍රාන්ත 38ක අනුමැතිය ද ලබාගත යුතුය.
එබැවින් ජනාධිපති ධුර කාල සීමා වෙනස් කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් වන යෝජනාවක් නීතියක් බවට පත්වීම ඉතා සංකීර්ණ ව්‍යවස්ථාමය ක්‍රියාවලියකි.
එසේනම් 2028දී ඔබාමා නැවත ජනාධිපතිවරණයට එනවාද?
දැනට පවතින නීතිය අනුව බැරැක් ඔබාමාට 2028 ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් විය නොහැකිය. එමෙන්ම ඔහු නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට සූදානම් බවට නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර ද නොමැත.
ඔහුගේ බිරිඳ මිෂෙල් ඔබාමා එවැනි උත්සාහයකට විරුද්ධ බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, බැරැක් ඔබාමා ද තමන්ගේ ව්‍යවස්ථාමය සීමාව සහ නව පරපුරේ නායකයන්ට අවස්ථාව ලබාදීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව අදහස් දක්වා තිබේ.
එබැවින් 2028 වසරේ බැරැක් ඔබාමා සහ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අතර ජනාධිපතිවරණ සටනක් පිළිබඳව සිදුකරන සාකච්ඡා දැනට පවතින්නේ උපකල්පිත තත්ත්වයකය.
එහෙත් නීතිමය සීමා වෙනස් කළහොත් ඇමරිකානු ජනතාවගේ තේරීම කුමක් විය හැකිද යන්න පිළිබඳව සිදුකර ඇති මත විමසුම්, එරට දේශපාලන සංවාදයට නව මානයක් එක්කර තිබේ.