අලි ඇතුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීම සහ දිනෙන් දින උග්‍ර වන අලි-මිනිස් ගැටුම අවම කිරීමේ අරමුණින් ක්‍රියාත්මක කෙරෙන ‘හස්ති සේනා’ විශේෂ මෙහෙයුම අද (2) වයඹ වනජීවී කලාපයේ ගල්කිරියාගම ප්‍රදේශයෙන් ආරම්භ කර තිබේ.
පරිසර අමාත්‍යාංශය, ත්‍රිවිධ හමුදාව සහ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඒකාබද්ධව ක්‍රියාත්මක කරන මෙම ජාතික වැඩසටහන, අලි ඇතුන්ගේ ජීවිතවලට එල්ල වන විවිධ තර්ජන හඳුනාගෙන ඒවා අවම කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇති මෙහෙයුමකි.
මෙහෙයුම ආරම්භ කිරීමේ අවස්ථාවට එක්වෙමින් පරිසර අමාත්‍ය වෛද්‍ය ධම්මික පටබැඳි මහතා සඳහන් කර ඇත්තේ, අනතුරට ලක්වීමේ අවදානමක් පවතින අලි ඇතුන් 17 දෙනෙකු මූලික කරගනිමින් මෙහි පළමු අදියර ආරම්භ කළ බවයි.
අලි ඇතුන් වාසය කරන ප්‍රදේශවලින් සියයට 80ක් පමණ ආවරණය වන පරිදි මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, ඉතිරි සියයට 20ක ප්‍රදේශය වෙනම වැඩපිළිවෙළක් යටතේ ආවරණය කිරීමට ද අපේක්ෂා කරන බව අමාත්‍යවරයා වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කර තිබේ.
අලි ජීවිතවලට තර්ජනයක් වන ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක්
මෙම මෙහෙයුම යටතේ අලි ඇතුන්ගේ ජීවිතවලට බරපතළ තර්ජනයක් වන අනවසර ගිනි අවි, හක්කපටස්, අනවසර විදුලි රැහැන් සහ මදු සම්බන්ධයෙන් වැටලීම් සිදුකර නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට සැලසුම් කර තිබේ.
ඒ අනුව, වන සතුන්ට හානි පමුණුවන නීතිවිරෝධී ක්‍රියාකාරකම් මැඩපැවැත්වීම සඳහා වනජීවී නිලධාරීන් සහ ආරක්ෂක අංශ ඒකාබද්ධව කටයුතු කිරීමට නියමිතය.
මෙහෙයුමේ ආරම්භක අවස්ථාවට හමුදා සාමාජිකයන් 60 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කණ්ඩායමක් දායක වී ඇති අතර, කණ්ඩායම් හයක් යටතේ සංවිධානය කළ මෙහෙයුම් කණ්ඩායම් 10ක් ද ඊට එක්ව තිබේ.
හමුදාපති ලුතිනන් ජෙනරාල් නිලන්ත ප්‍රේමරත්න මහතාගේ සෘජු අධීක්ෂණය යටතේ මෙම වැඩපිළිවෙළ දිවයින පුරා ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතය.
ආරම්භක අවස්ථාවට වයඹ පළාත භාර වනජීවී අධ්‍යක්ෂ පුෂ්පන්ත විමලදාස මහතා, පරිසර අමාත්‍යාංශයේ උපදේශක රවින්ද්‍ර කාරියවසම් මහතා ඇතුළු නිලධාරීන් පිරිසක් සහභාගී වී තිබේ.
එමෙන්ම 21 වන සේනාංකයේ මේජර් ජෙනරාල් කමින්ද සිල්වා මහතා, 212 වන බලසේනාවේ බලසේනාධිපති බ්‍රිගේඩියර් බස්නායක මහතා සහ ලුතිනන් කර්නල් අබේවික්‍රම මහතා ඇතුළු හමුදා නිලධාරීන් ද මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටියහ.
අලි-මිනිස් ගැටුමේ බරපතළකම පෙන්වන සංඛ්‍යාලේඛන
මෙවැනි මෙහෙයුමක අවශ්‍යතාව තවදුරටත් අවධාරණය කරමින්, 2023 වසරේ සිට 2026 වසරේ ඔක්තෝබර් මාසය දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි 784 දෙනෙකු වෙඩි තැබීම්, විදුලි සැර වැදීම්, හක්කපටස් සහ දුම්රිය අනතුරු හේතුවෙන් මියගොස් ඇති බව පරිසර අමාත්‍යවරයා පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දී තිබේ.
එම මරණ අතරින් 303ක් වෙඩි තැබීම් හේතුවෙන් ද, 229ක් විදුලි සැර වැදීමෙන් ද, 193ක් හක්කපටස් හේතුවෙන් ද, 59ක් දුම්රිය අනතුරු හේතුවෙන් ද සිදුව ඇති බව වාර්තා වේ.
මෙම සංඛ්‍යාලේඛන මගින් අලි ඇතුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීතිමය පියවර, ක්ෂේත්‍ර මට්ටමේ අධීක්ෂණය සහ දිගුකාලීන සංරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළක අවශ්‍යතාව පැහැදිලි වේ.
එමෙන්ම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ තොරතුරු අනුව, වන අලි ගමන් මාර්ග සහ ඒ අවට ප්‍රදේශ ආවරණය වන පරිදි දැනට ක්‍රියාත්මක විදුලි වැටවල්වල සමස්ත දිග කිලෝමීටර් 5,787.89ක් වේ. අලි-මිනිස් ගැටුමට විසඳුම් සෙවීම සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය සහිත සාමාජිකයන් 27 දෙනෙකුගෙන් යුත් කමිටුවක් ද පත්කර ඇති බව පාර්ලිමේන්තු තොරතුරුවල සඳහන් වේ.
අලි සහ මිනිසුන් දෙපාර්ශ්වයේම ජීවිත සුරැකීමේ අවශ්‍යතාව
අලි-මිනිස් ගැටුම යනු වන අලි ජීවිතවලට පමණක් බලපාන ගැටලුවක් නොවේ. එම ගැටුම් හේතුවෙන් ග්‍රාමීය ජනතාවගේ ජීවිත, දේපළ සහ වගාබිම් ද අවදානමට ලක්වේ. එබැවින් වනජීවී සංරක්ෂණය සහ ජනතාවගේ ආරක්ෂාව එකිනෙකට සම්බන්ධ කරගත් දිගුකාලීන විසඳුම් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
අලි ඇතුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික ගමන් මාර්ග සහ වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම, නිසි ලෙස නඩත්තු කරන විදුලි වැට පද්ධති පවත්වාගෙන යාම, නීතිවිරෝධී ක්‍රියාකාරකම් වැළැක්වීම සහ ප්‍රදේශවාසීන්ගේ සහභාගීත්වය ලබාගැනීම එවැනි වැඩපිළිවෙළක වැදගත් අංග වේ.
අලි ඇතුන්ගේ ජීවිත සුරැකීම සහ ජනතාවගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම අරමුණු කරගත් ‘හස්ති සේනා’ මෙහෙයුම, රාජ්‍ය ආයතන හා ආරක්ෂක අංශවල ඒකාබද්ධ සහයෝගයෙන් ඉදිරියට ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතය. එහි සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ ආරම්භක මෙහෙයුමෙන් පමණක් නොව, අඛණ්ඩ ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ දිගුකාලීන ප්‍රතිඵල මතය.